Seminar "De kredietcrisis"

Dames en heren,
                                                                                                                                 Van harte welkom bij dit seminar van SMO.

SMO staat voor Stichting Maatschappij en Onderneming. Deze Stichting is 40 jaar geleden opgericht in een tijdperk dat opvallende parallellen vertoont met de huidige situatie.  De aanleiding van de oprichting van SMO was het sterk afnemend draagvlak voor het bedrijfsleven zowel vanuit de maatschappij, als ook - en vooral - vanuit de politiek. Er was sprake van een groeiend antikapitalistische houding. De politiek verfoeide het bedrijfsleven en was van mening dat bedrijven het beste maar voor een groot deel genationaliseerd moesten worden. Vanuit dit gegeven ontstond er bij het Nederlandse bedrijfsleven de behoefte aan een onafhankelijk kenniscentrum dat een actieve rol moest gaan spelen in de dialoog tussen bedrijfsleven, overheid en samenleving. SMO werd geboren. Titels van SMO publicaties van toen waren:
“De komende ondernemersrevolutie”, “Arbeiders zelfbestuur”, “Gastarbeid in Nederland”, “Olienood” en “Betwiste ondernemersfunctie”.

 

We zijn nu 40 jaar verder.  De laatste jaren is de invloed van het bedrijfsleven steeds groter geworden.  Zo groot zelfs dat men zich afvroeg wat voor betekenis de staat eigenlijk nog had in een globaliserende wereld. Het bedrijfsleven maakte immers mondiaal de dienst uit en de rol van de naties leek ondergeschikt.

 

Tot voor kort. Want hoe anders ziet de wereld er nu uit. Nu speelt de staat weer een belangrijke rol en springen de staten bedrijven bij die geconfronteerd worden met sterk afgenomen omzetten. Krijgt de politiek van 40 jaar geleden dan alsnog gelijk?

 

De kredietcrisis die in de zomer van 2007 in de Verenigde Staten begon en zich vervolgens over nagenoeg de gehele wereld verspreidde, heeft een abrupt einde gemaakt aan een lange periode van economische en financiële stabiliteit. Langzamerhand wordt nu duidelijk dat de oorzaken van deze crisis veel diverser en complexer zijn dan alleen de extreme versoepeling van de criteria voor de kredietverlening op de Amerikaanse hypotheekmarkt. Globalisering is er een van.

 

Het blijkt dat globalisering, het hoofdthema van SMO voor de komende jaren, zowel positieve als negatieve kanten heeft. Nu wordt zichtbaar dat een van de risico’s van globalisering de onderlinge verwevenheid van de financiële markten is. Deze onderlinge verwevenheid is zo groot dat “not in my backyard” een loze kreet is geworden.

 

De kredietcrisis laat de zwakke plekken zien in belangrijke delen van het mondiale financiële systeem en roept vragen op over het functioneren van de economische orde. Doordat de geld- en effectenstromen in het huidige mondiale financiële systeem geen goede “dijkbewaking” kennen, kan een financiële ramp binnen het ene land zich voortplanten naar de andere landen binnen het systeem.

 

Hierdoor zijn we mondiaal van een min of meer evenwichtige under-control situatie in een moeilijk te controleren overgangssituatie beland. Een overgangssituatie waarin we op zoek moeten naar een nieuw evenwicht.  Maar hoe het systeem zich in een dergelijke situatie zal gedragen beschrijven de economische en financiële modellen niet. Men mag dat ook niet van deze modellen verwachten. De economie is te complex om transities als - deze waar olieprijzen binnen een jaar van $40 per vat naar $140 gaan en weer terug - te kunnen modelleren.

 

Kan een economie, kan een maatschappij, vooruit zonder voorspellingen, zonder guidance? Alleen als we kunnen inzien dat we niet zonder elkaar kunnen: Rusland niet zonder Europa en de Verenigde Staten niet zonder China.  Maar ook kan de overheid niet zonder het bedrijfsleven en het bedrijfsleven niet zonder de samenleving.

 

Om dit te aanvaarden is vertrouwen een voorwaarde. Vertrouwen dat verdiend en geschonken moet worden. En daar is moed voor nodig.

Juist in het huidige tijdperk vol onzekerheden is het meer dan ooit nodig dat overheid, samenleving en bedrijfsleven met elkaar in gesprek zijn en blijven. Het is de taak van SMO om dit te faciliteren. Al ruim veertig jaar is SMO een onafhankelijk platform waar alle partijen elkaar met moed en vertrouwen kunnen ontmoeten en met elkaar in dialoog kunnen gaan. Laat dit seminar daar een bewijs van zijn.

 

Ik wens u allen een goede bijeenkomst en hoop dat u op sprankelende, uitvoerbare ideeën komt en uw inzicht wordt verdiept.

 

Hans Smit